COP31’de Gıda ve Su Güvenliği İçin Biyoalgılayıcılar Masaya Yatırıldı

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğini korumaya yönelik biyoalgılayıcı teknolojileri anlattı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın organizasyonuyla gerçekleşen sunumda, iklim değişikliğinin gıda ve su kaynakları üzerindeki baskısı ile erken tespit imkânları ele alındı.

İklimin tarım ve su kalitesine etkisi

Prof. Dr. Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin tarımsal üretimi, su kalitesini ve insanların gıda ve su kaynaklı tehlikelere maruz kalma riskini doğrudan etkilediğini belirtti. Sunumda, bu riskleri erken yakalamada biyosensörlerin üstlenebileceği rol değerlendirildi.

Çalışma prensibi ve tespit edilebilen maddeler

Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşimini ölçülebilir sinyallere dönüştüren sistemlerin; mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarını tespit edebildiği aktarıldı. Gıda güvenliği tarafında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik çalışmalar ile uygulama örnekleri paylaşıldı.

Su güvenliğinde sahaya taşınabilir çözümler

Su kaynaklarında ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ele alındı. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, laboratuvar dışında hızlı tarama imkânı sunabileceği vurgulandı.

Güvenilirlik ölçütleri

Prof. Dr. Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, biyoalgılayıcıların uygulamaya aktarılması açısından belirleyici olduğunu ifade etti.

Oturumda ayrıca TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı. Program kapsamında tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi.