TÜBA Başkanı Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Şeker, bilimsel çalışmaların etik ilkelere uygun yürütülmesi gerektiğini vurgularken yapay zekânın akademik hayata etkilerini ve üniversitelerin toplumsal sorumluluklarını da ele aldı.

Etik İlkeler ve Bilimsel Sorumluluk

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık üzerine kurulması gerektiğini belirtti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının, bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin ve üretilen bilginin toplumsal faydaya dönüştürülmesinin akademik sorumluluğun temel unsurları olduğunu ifade etti.

Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yükümlü olmadığını dile getiren Şeker, mesleki gelişimin sürekli olması gerektiğini de söyledi.

Yapay Zekânın Akademik Hayattaki Yeri

Yapay zekâ teknolojilerinin hızlı gelişiminin etik, hukuki ve toplumsal sorunları beraberinde getirdiğini kaydeden Şeker; kaynak gösterilmeden kullanılan yapay zekâ içerikleri, güvenilmeyen kaynaklar ve desteğin şeffaf biçimde belirtilmemesi gibi konuların akademik dürüstlük açısından sorun oluşturduğunu belirtti. Yapay zekânın destekleyici bir araç olarak görülmesi gerektiğini, bilimsel ürünün doğruluğundan sorumlu olanın ise araştırmacı olduğunu vurguladı.

Şeker ayrıca yapay zekâ uygulamalarında insan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin gözetilmesinin önemine dikkat çekti.

Üniversiteler ve Türkiye’nin Bilim Vizyonu

Üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi bulunduğunu hatırlatan Şeker, değişen bilimsel koşullara uyum, eğitimde niteliğin korunması ve nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesinin önemini vurguladı. Araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınmasının Türkiye’nin teknoloji üreten bir altyapıya kavuşmasında belirleyici olacağını ifade etti. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkiyi artıracağını belirtti.

TÜBA’nın Programları

Şeker, TÜBA’nın Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi gibi çalışmalara değindi. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, bilimsel terminolojinin geliştirilmesi ve uluslararası bilim diplomasisinin güçlendirilmesi yönündeki faaliyetleri aktardı.

Konuşmasının sonunda Şeker, bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmesi, sürekli öğrenmeye açık olması ve bilimsel birikimi toplum yararına değerlendirmesi gerektiğini söyledi.